Dünya

Depremlere neden olan tektonik plakalar nelerdir; Dünya’da kaç tane tektonik plaka var?

İçindekiler

  1. Tektonik plaka nedir?
  2. Dünya’da kaç tane tektonik plaka var?
  3. mikroplakalar

Gezegenimizdeki en yıkıcı olaylar olan depremler, volkanlar ve dağlar tektonik aktivitenin sonucudur. Bu tektonik aktivite aynı zamanda tektonik plakalardan da kaynaklanmaktadır. Peki nedir bu tektonik plakalar ve kaç tane tektonik plaka var?

Tektonik plaka nedir?

Dünyanın tıpkı soğan gibi katmanları vardır. Tektonik plakalar, en dıştaki katmandan, kabuk olarak bilinen ince bir kaya katmanından ve hepsi birlikte litosfer olarak adlandırılan yarı erimiş üst mantonun bir kısmından oluşur. Daha zayıf, daha viskoz bir kaya tabakası olan astenosferin üzerinde “yüzer” ve plakaların hareket etmesine izin verir.

Dünya ilk oluştuğunda şimdi bu levhalar yoktu. Gezegenimiz milyarlarca yıl önce çok daha sıcak bir yerdi ve yaşamına yakıcı derecede sıcak bir sıvı kaya topu olarak başlamıştı. Daha sonra Dünya yavaş yavaş soğumaya, katılaşmaya ve litosferi oluşturmaya başladı. Araştırmacılar bunun yaklaşık üç ila dört milyar yıl önce levhalara ayrılmaya başladığını düşünüyor ancak bunun ne kadar sürdüğü konusunda görüşler farklı. Bu yılın başlarında yapılan bir araştırma, bunun milyar yıllık bir süreç olabileceğini öne sürdü.

Dünya’da kaç tane tektonik plaka var?

Tektonik plakaların toplam sayısının cevabı jeoloji alanında kime sorduğunuza bağlıdır. Bilim insanları yedi ana levhanın olduğu konusunda hemfikir görünüyor. Bunlardan en büyüğü olan Pasifik Plakası 103 milyon kilometrekarelik devasa bir alana sahip.

Kaç tane küçük tabak olduğu konusu ise biraz daha tartışmalı. Genel olarak en az beş küçük tabak olduğu kabul edilmektedir. Imperial College London’dan jeofizikçi Saskia Goes, WordsSideKick.com ile yaptığı röportajda “Çok büyük yedi plakaya ek olarak, biraz daha küçük beş plaka daha var: Filipin Denizi, Cocos, Nazca, Arabian ve Juan de Fuca” dedi.

Ancak bazı jeologlar daha fazlasının olduğunu iddia ediyor. Örneğin Jeoloji Topluluğu; Scotia, Karayipler ve Hint plakalarını da ekleyen sekiz küçük plakanın bulunduğunu belirtiyor. Bu, toplam tektonik plaka sayısını 15’e çıkarır.

mikroplakalar

Ancak mikroplakalar da var. Bunlar, kelimenin tam anlamıyla, ana plakanın uçlarında oluşan ancak ayrıldıkları plakadan bağımsız olarak hareket eden “eski bloktan kopan parçalardır”. Mikroplakalar genellikle haritalara dahil edilmez ve boyutları açıkça tanımlanmaz, bu nedenle kaç tane olduğunu bilmek zordur.

Goes, “Farklı bilim adamlarının bunları nasıl tanımlamayı seçtikleri ve plaka sınırlarındaki deformasyonun nasıl ve nerede lokalize olduğu hakkında daha fazla şey öğrendikçe, mikroplakaların sayısı değişmeye devam edecek” dedi.

Yani eğer bilim insanları bunları toplam tektonik plaka sayısına dahil etmeyi seçerse, o zaman bu sayı muhtemelen değişmeye devam edecek…

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu